Những 'bẫy ngầm' hại thận trong chế độ ăn uống hàng ngày
Những món ăn quen thuộc như đồ kho, gà rán, topping lẩu, trà sữa, cơm hộp tiện lợi, đồ nướng, thịt chế biến sẵn... có thể gây hại cho thận.
Thận là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể người nhưng lại thường bị ngó lơ. Bác sĩ Y học chức năng Lưu Bác Nhân (Đài Loan) cho biết, nhiều người lầm tưởng rằng thận "hỏng" là do ăn quá mặn. Trên thực tế, kẻ sát nhân thầm lặng hủy hoại thận đáng sợ hơn nhiều chính là việc kiểm soát đường huyết, huyết áp và mỡ máu kém, đặc biệt là trong chế độ ăn uống hàng ngày ẩn chứa rất nhiều "bẫy ngầm".
Bác sĩ Lưu Bác Nhân cho biết, rất nhiều người đang vô tình thực hiện các hành vi gây tổn hại cho thận mà không hề hay biết. Bản chất của bệnh thận mạn không giống như bệnh cảm cúm khiến người ta cảm thấy "đau" hay "phát bệnh" ngay lập tức. Thận thường bị phá hủy một cách âm thầm, lặng lẽ chịu đựng cho đến một ngày bệnh đột ngột chuyển biến rất nặng.
Đặc biệt, mọi người hay nghĩ thận hỏng là do ăn quá mặn, nhưng "kẻ sát nhân" thực sự đáng sợ hơn lại là tình trạng kiểm soát kém ba chỉ số: đường huyết, huyết áp và mỡ máu (hay còn gọi là hội chứng "tam cao").
Hội chứng "tam cao" tàn phá thận như thế nào?
Bác sĩ Lưu Bác Nhân giải thích cụ thể về cơ chế tàn phá của ba yếu tố này:
Đường huyết cao
Bệnh thận do tiểu đường là nguyên nhân gây suy thận phổ biến nhất trên toàn thế giới. Tình trạng đường huyết cao kéo dài sẽ khiến các vi mạch máu trong thận bị dày lên, xơ cứng, làm cho cầu thận phải chịu áp lực lọc quá mức. Lâu dần, cầu thận sẽ bị kiệt quệ, xơ hóa và mất chức năng. Người bệnh sẽ không cảm thấy đau đớn và cũng không nhận được tín hiệu cảnh báo nào, nhưng thận đang bị lão hóa đi mỗi ngày.
Huyết áp cao
Các mạch máu trong thận nhỏ và mỏng như sợi tóc. Huyết áp cao đối với chúng giống như một vòi nước áp lực mạnh xả thẳng vào một đường ống nhỏ xíu. Tình trạng này kéo dài sẽ gây tổn thương mạch máu, viêm nội mạc, giảm độ đàn hồi và khiến dòng máu nuôi dưỡng thận bị kém đi, từ đó kéo chức năng thận sụt giảm không phanh.
Mỡ máu cao (Rối loạn mỡ máu)
Nhiều người nghĩ mỡ máu cao chỉ làm tăng nguy cơ tim mạch. Thế nhưng, bác sĩ Lưu nhấn mạnh rằng thận cũng có thể bị xơ vữa động mạch. Mạch máu càng xơ cứng và chật hẹp thì lưu lượng máu đến thận càng ít, chức năng thận khi đó giống như một vòi nước đang bị siết chặt lại từ từ.
Những "bẫy ngầm" hại thận trong chế độ ăn uống hàng ngày
Ngoài hội chứng "tam cao", bác sĩ Lưu Bác Nhân cảnh báo văn hóa ăn uống hàng ngày chứa quá nhiều món ăn khiến thận phải "khiếp sợ", như sau:
Đồ kho, gà rán, topping lẩu
Đây là sự kết hợp của hàm lượng natri cao và phụ gia phốt phát. Phospho vô cơ trong thực phẩm chế biến sẵn có tỷ lệ hấp thụ cực kỳ cao, thận không thể đào thải hết sẽ làm phospho trong máu tăng vọt. Trong khi đó, lượng natri cao sẽ dẫn đến phù nề, tăng huyết áp, khiến gánh nặng của thận tăng lên gấp bội.
Trà sữa, hồng trà sữa
Bột kem béo, bột sữa chứa một lượng lớn phospho vô cơ. Thêm vào đó, chế độ ăn nhiều đường khiến đường huyết biến động mạnh, làm tăng áp lực lên cầu thận.
Cơm hộp tiện lợi
Các món ăn này đều có vị đậm đà và hàm lượng natri cao. Việc ăn ngoài thường khiến cơ thể dung nạp lượng natri cao gấp hơn hai lần so với thức ăn tự nấu. Dung nạp lượng natri cao kéo dài chính là "chuyến tàu cao tốc" dẫn đến tăng huyết áp và suy giảm chức năng thận.
Đồ nướng và món ăn kiểu Hàn
Lượng protein quá nhiều kết hợp với hương vị quá đậm đà đều tạo ra áp lực đè nặng lên thận.
Rong biển, tảo bẹ, rau lang
Đây là những thực phẩm có hàm lượng kali cao. Đặc biệt khi bệnh nhân đã tiến triển sang giai đoạn 4, nếu kali không thể đào thải ra ngoài sẽ dễ dẫn đến loạn nhịp tim. Bác sĩ Lưu nhấn mạnh rằng không phải là không được ăn, mà là phải kiểm soát nghiêm ngặt khẩu phần ăn.
Thịt chế biến sẵn
Chẳng hạn như xúc xích, thịt nguội, hotdog, cá viên/bò viên... Nhóm này chứa hàm lượng natri và phosphas rất cao, gây hại cho thận hơn nhiều so với việc ăn thịt tươi thông thường do khả năng hấp thụ phospho vô cơ của chúng là cực lớn.
Bác sĩ Lưu Bác Nhân chỉ ra rằng, rất nhiều người cả ngày chỉ uống từ 500-800 ml nước, chỉ cần không thấy chóng mặt hay khát là họ nghĩ không có vấn đề gì. Tuy nhiên, công việc của thận là "cô đặc máu", việc uống quá ít nước giống như bắt thận phải lọc rác trong một nguồn nước bùn ô nhiễm. Thiếu nước khiến nước tiểu bị cô đặc, làm tăng gánh nặng cho thận, tăng nguy cơ sỏi thận, nhiễm trùng và bắt các cầu thận phải làm việc trong tình trạng áp lực kéo dài.
Bác sĩ Lưu giải thích, phần lớn người dân trưởng thành cần nạp từ 1.500-2.000 ml nước mỗi ngày. Riêng đối với bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính, lượng nước cần được bác sĩ chuyên khoa điều chỉnh phù hợp, nhưng tuyệt đối không phải càng uống ít càng tốt, đây là điều cần đặc biệt lưu ý.
Bác sĩ Lưu Bác Nhân nhấn mạnh, bệnh thận không đột ngột trở nên nghiêm trọng mà là kết quả của sự tích tụ những tổn thương nhỏ nhặt mỗi ngày. Việc cứu vãn và bảo vệ thận không thể chỉ dựa vào bác sĩ. Bốn cốt lõi thực sự để bảo vệ cơ quan này chính là: kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, mỡ máu; tránh chế độ ăn nhiều natri, nhiều phospho, nhiều đường, nhiều protein; và quan trọng nhất là phải uống đủ nước.
Mỹ Ý (Theo Yahoo TW
